Khi nhắc đến động vật có vú, ta thường nghĩ đến sinh con và nuôi con bằng sữa mẹ. Thế nhưng, vẫn có một số loài đặc biệt vừa có vú lại vừa đẻ trứng. Vậy đó là những loài nào và chúng sống ở đâu?
Động vật nào có vú nhưng đẻ trứng?
Khi nói đến động vật có vú, điều đầu tiên chúng ta nghĩ đến là chúng thường đẻ con và nuôi con bằng sữa mẹ. Nhưng liệu có loài động vật có vú nào lại đẻ trứng không?
Câu trả lời là có, đó chính là nhóm thú đơn huyệt – một nhánh rất cổ của động vật có vú. Dù đẻ trứng, chúng vẫn nuôi con bằng sữa mẹ, một đặc điểm điển hình của động vật có vú. Đây là những ví dụ hiếm hoi kết hợp giữa đặc điểm của bò sát và thú.
>>> Xem thêm tại: Tế bào là đơn vị cơ bản của sự sống phải không?
Đặc điểm của loài thú đơn huyệt
Thú đơn huyệt là gì?
Thú đơn huyệt là một bộ nhỏ trong lớp Động vật có vú (Mammalia). Tên gọi "đơn huyệt" xuất phát từ đặc điểm chúng chỉ có một lỗ huyệt duy nhất (cloaca) dùng cho cả việc bài tiết, sinh sản và giao phối, tương tự như các loài bò sát và chim.
Điểm đặc biệt nhất của chúng chính là việc chúng đẻ trứng thay vì đẻ con non trực tiếp, một đặc tính mà hầu hết các loài động vật có vú khác đã không còn giữ.
Các loài thú đơn huyệt còn tồn tại
Hiện nay, chỉ có hai họ và năm loài thú đơn huyệt còn tồn tại trên Trái Đất, tất cả đều là loài bản địa của Úc và New Guinea.
Thú mỏ vịt (Platypus): Đây là loài nổi tiếng nhất trong nhóm này, với hình dáng đặc biệt như có mỏ vịt, đuôi hải ly, chân có màng bơi. Thú mỏ vịt cái đẻ 1-2 quả trứng mềm, ấp chúng trong một cái hang nhỏ. Sau khi trứng nở, con non sẽ liếm sữa từ các lỗ tuyến sữa trên bụng mẹ (chứ không phải núm vú như các loài có vú khác).
Thú lông nhím (Echidnas - hay còn gọi là kiến gai): Có bốn loài thú lông nhím khác nhau (Thú lông nhím mỏ ngắn, Thú lông nhím mỏ dài Sir David's, Thú lông nhím mỏ dài miền Tây, Thú lông nhím mỏ dài miền Đông).
Chúng có bộ lông gai nhọn như nhím, cái mỏ dài dùng để tìm kiếm côn trùng. Thú lông nhím cái đẻ một quả trứng vào một cái túi ấp trên bụng, và con non sẽ ở trong túi đó sau khi nở để bú sữa.
Bằng chứng "chuyển giao" tiến hóa
Sự tồn tại của thú đơn huyệt là một bằng chứng quan trọng trong lịch sử tiến hóa, cho thấy chúng là những loài động vật có vú nguyên thủy hơn, giữ lại một số đặc điểm của tổ tiên bò sát (như đẻ trứng), đồng thời phát triển các đặc điểm mới của động vật có vú (như có lông và nuôi con bằng sữa).
>>> Xem thêm tại: Trái Đất quay quanh Mặt Trời theo hình dạng gì?
Tầm quan trọng của nhóm động vật
Nhóm động vật có vú đẻ trứng này không chỉ độc đáo ở phương thức sinh sản mà còn có nhiều điểm thú vị khác.
Có vú nhưng không có núm vú:
Một điểm đặc biệt nữa là thú đơn huyệt không có núm vú. Sữa được tiết ra từ các tuyến sữa nằm trên một vùng da phẳng trên bụng mẹ và con non sẽ liếm trực tiếp sữa này.
Có lông và máu nóng:
Giống như các động vật có vú khác, chúng là động vật máu nóng và có bộ lông giúp điều hòa thân nhiệt.
Tầm quan trọng trong khoa học:
+ Thú đơn huyệt là một nhóm nghiên cứu cực kỳ quan trọng đối với các nhà sinh vật học tiến hóa. Chúng cung cấp cái nhìn sâu sắc về sự phát triển của lớp động vật có vú từ tổ tiên bò sát.
+ Việc bảo tồn các loài này là rất cần thiết, vì chúng đều là những loài quý hiếm và có nguy cơ bị đe dọa do mất môi trường sống và biến đổi khí hậu.
Thú mỏ vịt và thú lông nhím là hai loài có vú nhưng lại sinh sản bằng cách đẻ trứng. Chúng là minh chứng cho sự đa dạng và thích nghi kỳ diệu của sinh giới trong quá trình tiến hóa.
